Егеј�ка Македонија

[Spartak]

Откопан Стоунхенџ во прилеп�ко Бонче

Eдна комора од гробницата е од 4 век пред новата ера, велат и�тражувачите

[Станува збор за македон�ки тип гробница, заокружена �о пр�тен од ма�ивни камени блокови]

Стоунхенџ во Македонија е првиот впечаток што �е добива кога ќе ја видите чудната гробница што археолозите веќе ме�ец и половина ја „откриваат“ од цвр�тите канџи на земјата. Тие велат дека е един�твена во �ветот и дека во неа бил погребан некој од македон�ките кралеви. Била ограбена уште во антиката, но научниците веруваат дека еден дел од гробницата �о векови одолевал на алчните раце на трагачите по неоткриени богат�тва. �рхеолозите �метаат дека една комора е �очувана уште од 4 век пред новата ера, кога во монументалното здание бил погребан ви�ок до�тоин�твеник за кого била изградена гробницата. Сепак, додаваат тие, и да е празна комората, доволно е што откривме објект един�твен во �ветот - македон�ки тип гробница, заокружена �о пр�тен од ма�ивни камени блокови.

Гробницата �е наоѓа во регион што е многу актуелен во археологијата во по�ледната година. Јавно�та најмногу го памти по о�татоците од македон�ките штитови што лани беа откриени близу прилеп�кото �ело Бонче. Гробницата �е наоѓа на 900 метри од ме�тото на кое беа штитовите, под планината Ви�ока.

За�ведениот дел е долг 11, а ви�ок 3 метри. Ѕидана е од камени блокови, без малтер. Сите блокови �е фино обработени, делкани и �појувани еден �о друг. Тежат од два до три тони. Меѓу нив има рабови од неколку милиметри. Пр�тене�тиот ѕид е откриен речи�и половина. Западниот дел е �о�теван од два реда блокови и е ви�ок 1,20 метри. И�точниот дел од пр�тенот има четири реда блокови, а ви�ок е 1,80 метар. �рхеолозите ја откриле при�тапната патека кон гробницата, која била делкана во карпа, а потоа била обложена �о големите камени блокови. Патеката, преку �кали води до за�ведениот дел чиј под е изделкан во карпа.

- Гробницата била опкружена �о пр�тенот, па врз неа била нафрлана земја како тумба. Што поголема тумба, толку е поважен покојникот. Според начинот на кој е изградена, тука можел да почива �амо крал. �е по�тои друг човек што во тоа време, па и дене�, може да плати такво погребување. Ова е един�твена ваква гробница во �ветот. По концепција е �лична на македон�ки тип гробници, како таа во Вергина, но �о елементи што о�танале од железното време - пр�тенот - обја�нува археологот �нтонио Јакимов�ки, раководител на и�копувањата.

И�тражувањата покажале дека гробницата била ограбена уште во античко време.
Доказ за тоа �е �келетните гробови од доцната антика, од 4 до 6 век. �адвор од пр�тенот има о�ум дет�ки гроба, �иромашни, направени од од полуобработени камени плочи. Веројатно во подоцнежните векови било култно ме�то.Виктор Лилчиќ, раководител на проектот „Ви�ока и �таро Бонче“ во чии рамки �е врши и�копувањето, вели дека е можно комората да била еден од влезовите за крал�кото �емеј�тво во гробницата.

- Кругот го �имболизира ко�мо�от. Горната полутопка е ме�тото каде што живеат боговите и каде што �акаат да пре�тојуваат и кралевите - обја�нува Лилчиќ.

Тој вели дека гробницата била опљачкана уште во 3 век пред новата ера, но го задржала монументалниот изглед. Во доцната антика повторно била „превртена“. Герман�ката вој�ка, која била на Ви�ока во Првата �вет�ка војна, ги �провела првите неофицијални археолошки и�копувања.

Лилчиќ на планината Ви�ока пред неколку години пронајде големи камени блокови за кои тврди дека �е о�татоци од крал�ки дворец, упориште на големците од градот Пелагонија, главниот град на Македонија Четврта.

Во и�тражувањата на гробницата уче�твуваат и �лек�андар Митко�ки од Музејот во Прилеп, �тудентите по археологија Катарина Ка�апинова и Дејан Кебако�ки и работници од �елото Бонче. И�копувањата ќе продолжат напролет.

Ве�на Иванов�ка
_________________